Bizi sosyal medyada takip edin
Avrupa Birliği, yapay zekâ ve dijital düzenlemelerde frene basmak yerine inovasyonu önceleyen yeni bir yol haritası açıkladı. Para dergisinde yayımlanan Yapay Zekâ köşesinde Şule Güner, AB Komisyonu’nun açıkladığı yeni “dijital omnibus” paketinin, regülasyonları sadeleştirerek ekonomik büyümeyi ve teknolojik gelişimi desteklemeyi hedeflediğini yazdı.
Güner’e göre paketin merkezindeki en kritik adım, AB Yapay Zekâ Yasası kapsamında yer alan yüksek riskli yapay zekâ uygulamalarına getirilen yükümlülüklerin ertelenmesi oldu. Normal takvimde Ağustos 2026’da yürürlüğe girmesi planlanan yükümlülüklerin, yeni teklifin kabul edilmesi halinde 16 aya kadar ertelenmesi gündemde.
“Kurallar hazır, altyapı değil”
Avrupa Birliği Komisyonu, bu kararın güvenlik ve temel haklar yaklaşımından bir geri adım olarak görülmemesi gerektiğini savunuyor. Komisyona göre şirketlerin uyum sürecinde ihtiyaç duyduğu rehberlik, teknik araçlar ve eğitimler henüz tamamlanmış değil. Bu nedenle kuralların sorunsuz uygulanabilmesi için daha fazla zamana ihtiyaç var.
Kararın yürürlüğe girebilmesi için Avrupa Parlamentosu ve üye ülkelerin onayı gerekiyor.
Ekonomi ve inovasyon önceliği
Yeni paket yalnızca bir takvim değişikliği içermiyor. Komisyon, düzenlemelerin sadeleştirilmesiyle işletmeler üzerindeki idari yüklerin azaltılacağını ve bu sayede inovasyona ayrılan kaynakların artacağını vurguluyor. Açıklanan verilere göre:
KOBİ’ler için getirilen kolaylaştırılmış prosedürlerin yıllık en az 225 milyon avro tasarruf sağlaması bekleniyor.
Bulut geçişlerinde bazı kuralların gevşetilmesiyle işletmelere 1,5 milyar avroluk tek seferlik kazanç öngörülüyor.
Siber güvenlik bildirimleri tek merkezde toplanarak süreç karmaşası azaltılacak.
GDPR’de inovasyon dostu değişiklikler gündemde.
Avrupa İşletme Cüzdanı geliyor
Pakette öne çıkan bir diğer başlık ise AB genelinde şirketler için tek dijital kimlik anlamına gelen “Avrupa İşletme Cüzdanı” oldu. Sistem; belge onaylama, kurumlarla güvenli yazışma ve dijital imza gibi işlemleri tek platformda toplayacak.
Yüksek riskli yapay zekâ alanları
AB Yapay Zekâ Yasası’nda “yüksek riskli” olarak tanımlanan alanlar oldukça geniş bir yelpazeyi kapsıyor. Bunlar arasında:
Tıbbi teşhis sistemleri
Kritik altyapı yazılımları
Otonom araç teknolojileri
İnsan haklarını etkileyen karar destek sistemleri yer alıyor.
Bu alanlarda hata payı düşük, uyum maliyetleri ise oldukça yüksek.
Tepkiler ikiye bölündü
Erteleme kararı bazı çevreler tarafından şirketlere “nefes alma alanı” olarak değerlendirilirken, bazı kesimler ise bunu regülasyonlar zorlaştıkça atılan bir geri adım olarak yorumluyor.
Süreç nasıl ilerleyecek?
Komisyon, teklifi Avrupa Parlamentosu ve Konsey’in onayına sunacak. Ayrıca 11 Mart 2026’ya kadar sürecek geniş kapsamlı bir istişare süreci başlatıldı. Bu süreçte sivil toplum kuruluşları, akademisyenler, şirketler ve regülasyon uzmanları görüş bildirebilecek.
Sonuç
Avrupa Birliği, yapay zekâ alanında bir kez daha “yavaş ama kontrollü ilerleme” politikasını benimsedi. Şimdilik öncelik, mükemmel kurallar değil; uygulanabilir ve sürdürülebilir bir düzenleme çerçevesi oluşturmak.
